Gebitsanatomie: het blijvend gebit
Als een kind ongeveer 6a jaar oud is, beginnen de eerste melktanden te wisselen. Ook breken de eerste blijvende molaren (kiezen) door. Tijdens de groei van het kind groeien ook de kaken.
Zo ontstaat er meer ruimte voor het blijvende gebit. Het complete blijvende gebit bestaat uit 32 tanden en kiezen, namelijk:
- 8 incisieven (snijtanden)
- 4 cuspidaten(hoektanden)
- 8 premolaren(kleine kiezen)
- 12 molaren (grote kiezen)
Per kwadrant zien we vanuit het midden:
- I 1 – centrale of eerste incisief;
- I 2 – laterale of tweede incisief;
- C – cuspidaat;
- P 1 – eerste premolaar;
- P 2 – tweede premolaar;
- M 1 – eerste molaar;
- M 2 – tweede molaar;
- M 3 – derde molaar of verstandskies.
Plaatsaanduiding van de elementen
Een mens krijgt tijdens zijn leven in totaal 52 gebitselementen. Dit zijn de melkelementen en de blijvende elementen samen. Om verwarring te voorkomen, moet goed afgesproken zijn hoe we
iedere tand en kies noemen. Ieder gebitselement heeft ook nog verschillende vlakken, dus moet ook duidelijk zijn welk tandvlak bedoeld wordt. Afspraken over de naamgeving zijn nodig, omdat
er verschillende mensen in de mond werken: tandarts, mondhygiënist, preventie-assistent, orthodontist en MKA-chirurg. Ze moeten allemaal dezelfde (vak)taal spreken. Communicatie
is erg belangrijk. Als een tandarts bijvoorbeeld ‘extractie 38’ zegt, moet voor iedereen meteen duidelijk zijn wat hij of zij bedoelt.
Namelijk:
- ‘extractie’ betekent eruit halen of trekken;
- ‘ 38’ betekent de verstandskies linksonder.
Een gebitselement kan op verschillende manieren aangeduid worden met een soort ‘code’. De aanduiding met cijfers is de meest gebruikte. Ieder gebitselement kan worden aangeduid met twee cijfers. Deze twee cijfers moeten apart worden uitgesproken. Dit betekent dat 23 wordt uitgesproken als ‘twee-drie’ en niet als ‘drieëntwintig’. Wat betekenen die twee cijfers?
- het eerste cijfer geeft het kwadrant aan;
- het tweede cijfer geeft de volgorde van het element in de gebitsboog aan.
Het eerste cijfer is dus:
- In het blijvende gebit een 1, 2, 3 of 4.
- Bij het tellen van de kwadranten begin je rechtsboven. Je telt verder met de klok mee. Alle blijvende gebitselementen die rechtsboven zitten hebben als kwadrantcijfer dus een 1. De code van de melkelementen rechtsboven beginnen met het cijfer 5.
- Het tweede cijfer geeft de plek van het element aan in het kwadrant. De tand het dichtst bij de mediaanlijn (de centrale incisief) heeft als elementnummer 1. Het element ernaast (de laterale incisief) heeft als tweede cijfer een 2. Het blijvende gebit loopt tot en met de verstandskiezen die als tweede cijfer een 8 hebben.
