Infectiepreventie, instrumentarium en het hanteren van de afzuigbuis

Bijeenkomst 2: Infectiepreventie, instrumentarium en het hanteren van de afzuigbuis

In een mondzorgpraktijk is hygiëne een heel belangrijk aspect. Tijdens deze les leer je de basis van infectiepreventie. Tijdens de behandelingen maakt de tandarts gebruik van verschillend instrumentarium. Om goed te kunnen assisteren is het belangrijk dat je weet wat er gebruikt moet worden.

Onderwerpen van deze les:
Soorten instrumentarium
• Groot instrumentarium
• Klein instrumentarium
• Roterend instrumentarium

Afzuigen
• Soorten afzuigbuizen
• Hanteren van de afzuigbuis

Richtlijn Infectiepreventie
• Infectiepreventie aan de behandelstoel

Leerdoelen
Na het volgen van deze les weet je:
• Welke soorten instrumentarium er zijn.
• Welke soorten afzuigbuizen er zijn en hoe je deze moet hanteren.

En ken je:
• De basis van de Richtlijn Infectiepreventie.
• Hoe volg je een goede routing

Voorbereiding
• Lees je uit het boek Praktische vaardigheden voor assistenten:
– Hoofdstuk 2 helemaal
– Hoofdstuk 3 helemaal
• Lees je uit de studiewijzer:
– Infectiepreventie blz. 15 t/m 19

Infectiepreventie

Infectiepreventie is een belangrijk onderdeel van je dagelijkse werkzaamheden als tandartsassistent. Het voorkomen van infecties is voor de patiënten belangrijk, maar zeker ook voor jezelf. Daarom is het belangrijk dat je op de hoogte bent van de regels omtrent infectiepreventie.

Handhygiëne

In de mondzorgpraktijk worden niet-steriele handschoenen gedragen in (bijna) alle situaties waarin handcontact wordt gemaakt met slijmvliezen, lichaamsvloeistoff en, ander patiëntmateriaal en gebruikt instrumentarium. De momenten voor handhygiëne zijn op deze werkwijze aangepast.

Handdesinfectie heeft in de meeste gevallen de voorkeur boven handreiniging met water en zeep(4). Handdesinfectans kan echter uitsluitend gebruikt worden wanneer de handen niet zichtbaar vuil zijn. Wanneer de handen zichtbaar vuil zijn dienen deze gewassen te worden met water en zeep. Wanneer wordt gewassen met water en zeep hoeven de handen daarna niet te worden gedesinfecteerd met een handdesinfectans. Handdesinfectans heeft geen reinigende werking. Daarnaast vermindert het aanwezige vuil de werking van de handdesinfectans.

Een handdesinfectans is minder schadelijk voor de huid dan wassen met water en zeep en geeft een grotere kiemreductie. Desinfectie met een handdesinfectans heeft ook als voordeel dat het overal gebruikt kan worden, omdat men niet afhankelijk is van de aanwezigheid van een wastafel.

5 momenten van handhygiëne
• VOOR: handcontact met de patiënt. Het geven van een hand valt hier buiten;
• VOOR: schone en aseptische handelingen, ook waarbij geen handschoenen worden gedragen;
• NA: mogelijk handcontact met lichaamsvloeistoff en of oppervlakken / materialen die met lichaamsvloeistoffen in aanraking zijn geweest;
• NA: handcontact met de patiënt. Het geven van een hand valt hie r buiten;
• NA: handcontact met de directe omgeving van de patiënt.

Uitvoering handhygiëne
Handhygiëne dient uitgevoerd te worden volgens een vaste volgorde van handelingen. Ook het daadwerkelijke inwrijven van de handen met zeep en water of handdesinfectans verdient veel aandacht. Handhygiëne betreft zowel handen als polsen.

Waterkranen moeten handsfree bediend worden, omdat anders de kranen besmet raken en de handen na het wassen en afspoelen opnieuw besmet worden tijdens het met de handen dichtdraaien van de kraan.

Ringen, polshorloges, armbanden, evenals kleding met lange mouwen belemmeren een goede uitvoering van handreiniging. Daarom mogen deze niet gedragen te worden tijdens de patiëntenbehandeling.

Handdesinfectie dient als volgt plaats te vinden:
• breng uit de dispenser handdesinfectans aan op de droge handen zonder daarbij het tuitje van de dispenser aan te raken;
• neem zoveel handdesinfectans dat het kuiltje van één hand met handdesinfectans is gevuld.
Deze hoeveelheid is nodig om de handen gedurende de volledige inwerktijd van de handdesinfectans (30 seconden) nat te houden;
• wrijf de handen nu gedurende ongeveer 30 seconden zorgvuldig over elkaar, tot ze droog zijn.
Ook de vingertoppen, duimen, gebieden tussen de vingers en de polsen moeten grondig met de handdesinfectans worden ingewreven;
• pas nadat de handen volledig droog zijn mogen vervolghandelingen worden uitgevoerd.

Bij onvoldoende droging:
• wordt het effect van de desinfectans niet optimaal benut;
• bestaat de kans op huidirritatie;
• zijn handschoenen moeilijker aan te trekken.

Persoonlijke hygiëne

Ter bescherming van de patiënt

Nagels:
• knip nagels kort en houd ze schoon;
• draag geen nagellak;
• draag geen kunstnagels.

Haar:
• zorg voor schoon haar;
• steek lang haar zodanig op of bind het zodanig bijeen dat het tijdens de uitvoering van de
werkzaamheden niet in contact kan komen met de patiënt of met patiëntmateriaal.

Baarden en Snorren:
• knip baarden en snorren kort.

Sieraden:
• draag geen sieraden/accessoires aan de handen/onderarmen tijdens de werkzaamheden.

Gebruik van zakdoeken bij hoesten, niezen en neus snuiten:
• gebruik papieren zakdoekjes (tissues) tijdens de werkzaamheden;
• gooi de zakdoekjes na gebruik direct weg en pas aansluitend hierop handhygiëne toe.

Eten en drinken:
• eet en drink niet in de kritische ruimtes.

Schoeisel:
• draag schoenen die van boven gesloten zijn.

Werkkleding (inclusief eventuele hoofddoek):
• draag werkkleding bij het verrichten van patiëntgebonden werkzaamheden en het uitvoeren van werkzaamheden met patiëntenmateriaal;
• draag werkkleding met korte mouwen;
• draag werkkleding die licht van kleur is;
• draag geen sieraden/accessoires over de werkkleding;
• draag werkkleding alleen in de praktijk;.
• vervang zichtbaar verontreinigde werkkleding direct door schone werkkleding;
• draag een eventuele hoofddoek zodanig dat deze tijdens de uitvoering van de werkzaamheden
niet in contact kan komen met de patiënt of met patiëntmateriaal;
• verschoon werkkleding (inclusief eventuele hoofddoek) iedere dag;
• was werkkleding op een temperatuur van minimaal 60˚C

Ter bescherming van de zorgverlener

Handschoenen:
• Draag altijd handschoenen wanneer de handen in contact komen of kunnen komen met:
– bloed;
– speeksel;
– slijmvliezen;
– niet-intacte huid;
– gebruikt instrumentarium
• gebruik handschoenen eenmalig en uitsluitend patiëntgebonden;
• vervang handschoenen tussendoor wanneer handelingen in volgorde van vuil naar schoon plaatsvinden;
• vervang handschoenen tussendoor direct als de handschoenen kapot zijn;
• raak met vuile handschoenen geen niet-desinfecteerbare oppervlakten aan;
• pas altijd handhygiëne toe na het uittrekken van de handschoenen;
• draag steriele handschoenen bij CH-1 chirurgische ingrepen; in alle andere gevallen kan gebruik worden gemaakt van niet-steriele handschoenen:
• gebruik bij het handmatig reinigen van gebruikt instrumentarium stevige disposable handschoenen.

Oogbescherming:
• draag altijd oogbescherming bij handelingen waarbij kans bestaat op aanhoesten, spatten of het ontstaan van aerosolen;
• reinig oogbescherming tussen twee patiënten en wanneer zichtbaar vervuild. Na reiniging van de oogbescherming volgt desinfectie met een geschikt desinfectans.

Ter bescherming van de patiënt en de zorgverlener

Mondneusmasker:
• wanneer kans bestaat op aerosolen;
• wanneer kans bestaat op spatten;
• bij verkoudheid behandelaar.

Gooi het mondneusmasker weg na elke behandelde patiënt.